Algemeen beschouwen MS-onderzoekers die ziekte als veroorzaakt door afwijkingen in T-cellen die op langere termijn het immunologisch systeem sturen. Maar de laatste tijd krijgen B-cellen steeds meer de aandacht. B-cellen zijn volgens geldende opvattingen verantwoordelijk voor de onmiddellijke in werking tredende immunologische verdediging tegen ongewenste indringers (antigenen), bijvoorbeeld bij een verwonding. Je kunt B-cellen onderscheiden in oudere exemplaren, die al eens een antigeen onschadelijk hebben gemaakt. Dat zijn 'memory'-B cellen omdat zij zich dat antigeen kunnen herinneren. Verder zijn er nog jonge B-cellen die nog maar kort geleden in je beenmerg gemaakt zijn en nog niet immunologisch hebben gefunctioneerd. Dat zijn 'naïeve' B-cellen.

In de groep van B-cellen kun je ook verschillende subgroepen onderscheiden door meting van de aard van de immunologische boodschapperstoffen (cytokines) die zij produceren. Zo produceren sommige soorten (vooral memory- B cellen) cytokines zoals interleukine -6 (IL-6) en andere soorten cellen (naïeve B-cellen) produceren relatief meer IL-10.

Eerder onderzoek heeft aangetoond, dat de subgroep B-cellen (hier Bregs genoemd) die het interleukine-10 (IL-10) produceert bij mensen met MS in mindere mate aanwezig is dan bij gezonde personen. Dit suggereert dat een defect bij deze soort B-cellen oorzaak van MS zou kunnen zijn.

Bij muizen hebben onderzoekers verder aangetoond, dat blootstelling aan vitamine D de ziekte EAE ('muizen-MS') verhindert en dat inderdaad het blootstellen van de geïsoleerde subgroep Bregs aan vitamine D de productie van IL-10 vermeerderde. Maar gegevens over het verband tussen vitamine-D status en Breg ontbreken tot nu toe.

Onderzoekers uit Maastricht onderzochten de Breg cellen uit bloedmonsters van 23 mensen met de schubvorm van MS die tenminste zes weken geen schub gehad hadden. Verder deden zij dat bij 22 mensen tijdens een schub en bij 30 gezonde personen. De mensen met MS gebruikten al of niet interferon. Tegelijk maten zij het vitamine D gehalte in het serum van de bloedmonsters.

De mensen met MS hadden inderdaad ook bij het Limburgse onderzoek minder B-regs dan gezonde personen. Tijdens een schub betrof deze vermindering vooral naïeve Bregs.

De onderzoekers vonden geen verband tussen het aantal Bregs en het gehalte van vitamine D in het serum. Zij konden echter niet uitsluiten dat vitamine D een effect op de cellen had, omdat ze wel de kwantiteit maar niet de kwaliteit van de cellen konden meten.

Bron: Stephanie Knippenberg , Evelyn Peelen , Joost Smolders , Mariëlle Thewissen , Paul Menheere, Jan Willem Cohen Tervaert, Raymond Hupperts , Jan Damoiseaux - School for Mental Health and Neuroscience, Maastricht University Medical Center, Maastricht, The Netherlands

Journal of Neuroimmunology, 20 September 2011 On-line

Gepubliceerd op MSweb oktober 2011